Mińsk Mazowiecki

Mińsk Mazowiecki prawa miejskie otrzymał w dniu 29 maja 1421 roku przywilejem lokacyjnym nadanym przez księcia mazowieckiego Janusza I Starszego. Pierwszym właścicielem miasta był Jan z Gościeńczyc herbu Prus 3-ci. Dzięki jego staraniom w 1422 roku erygowano parafię przy drewnianym kościele zbudowanym przy północnej pierzei rynku.

Szczytowy okres rozwoju miasta przypadł na "złoty wiek kultury polskiej". Wtedy to na prawym brzegu rzeki Srebrnej powstało miasto Sendomierz (1549), które z czasem zostało wchłonięte przez Mińsk. Do dziś zachowały się układy urbanistyczne tych miast koncentrujące się wokół ich rynków - średniowiecznego Mińska (Stary Rynek) i renesansowego Sendomierza (pl. Kilińskiego).

W okresie powstań narodowych (1830-31 i 1863-64) Mińsk i okolice były terenem licznych walk, potyczek i przemarszów wojsk powstańczych i rosyjskich. Od początku XIX stulecia następowało powolne ożywienie gospodarcze miasta przyspieszone w drugiej połowie tego stulecia, w związku z budową linii kolejowych przechodzących przez Mińsk (od 1868 r. Nowomińsk) oraz powstaniem Zakładu Przemysłu Metalowego i Fabryki Machin i Odlewów.

W latach 1870 -1944 Mińsk był własnością rodu Doria Dernałowiczów herbu Lubicz. W 1916 roku zmieniła się nazwa urzędowa miasta z Nowomińska na obecną: Mińsk Mazowiecki.

W dniu 11 listopada 1918 r. oddziały Polskiej Organizacji Wojskowej rozbroiły na terenie miasta niemieckie wojska okupacyjne, kończąc tym samym 123 - letni okres niewoli narodowej. W okresie wojny polsko - sowieckiej w rejonie Mińska rozegrał się końcowy epizod Bitwy Warszawskiej. Tu bowiem spotkały się zwycięskie oddziały z dwóch frontów, atakujące z przedmościa warszawskiego i spod Dęblina - jednostki Grupy Uderzeniowej marszałka Piłsudskiego. W późnych godzinach popołudniowych 17 sierpnia 1920 roku Mińsk Mazowiecki został wyzwolony. Jeszcze tego samego dnia do miasta przybył ze swym sztabem gen. Józef Haller, a następnego dnia rano, sam Naczelny Wódz Józef Piłsudski.

W dwudziestoleciu międzywojennym Mińsk został w znacznym stopniu zelektryfikowany. Część ulic zyskała twardą nawierzchnię. Rozwijało się szkolnictwo podstawowe i średnie, powstały nowe instytucje kulturalne - biblioteki, kina, rozszerzał się obszar miasta.

W dniu 13 września 1939 roku, pod Mińskiem Mazowieckim, Grupa Operacyjna Kawalerii gen. Władysława Andersa stoczyła bitwę z przeważającymi siłami niemieckimi. W okresie okupacji w mieście i powiecie mińskim czynnie działał ruch oporu, głównie oddziały Armii Krajowej. Spod okupacji niemieckiej Mińsk Mazowiecki został wyzwolony przez żołnierzy AK, w ramach akcji "Burza", w dniu 30 VII 1944 roku, tego dnia do miasta weszły jednostki Armii Czerwonej.

Po II wojnie światowej nastąpiła rozbudowa miasta, które stało się ważnym ośrodkiem administracyjnym, przemysłowym, handlowym i kulturalno - oświatowym. W 1990 roku został przewrócony samorząd terytorialny. Nastąpił dynamiczny rozwój miasta. Na skutek kolejnej reformy administracyjnej kraju z dniem 1 stycznia 1999 roku powstał powiat miński, który wszedł w skład województwa mazowieckiego. W ten sposobów Mińsk Mazowiecki stał się siedzibą nie tylko władz gminnych i miejskich, ale też powiatowych.